Περί χρησιμότητας του σχολείου…


Μου άρεσε πολύ το post του Στάθη Χαϊκάλη περί καταλήψεων, καταληψιών και τη στάση ορισμένων γονιών και πολιτικών έναντι αυτού του φαινομένου. Συμφωνώ απόλυτα με την άποψη ότι, τουλάχιστον σε ορισμένες περιπτώσεις, οι μαθητές «υποκινούνται» να προχωρήσουν σε κατάληψη των σχολείων τους –όχι, βέβαια, ότι τα προβλήματα δεν είναι υπαρκτά και, συχνά, πολύ οξυμμένα- ή ότι, ακόμα κι αν δεν υπάρχει υποκίνηση, σίγουρα υπάρχει υποστήριξη από ορισμένους πολιτικούς χώρους. Και, είναι αλήθεια ότι, ενώ τα προβλήματα είναι υπαρκτά, μέρος των καταλήψεων παλινδρομεί προς τον σκέτο χαβαλέ.

Εκείνο, όμως, που με προβλημάτισε ιδιαίτερα ήταν το post στο NYLON, στο οποίο παρέπεμπε ο Σ. Χαϊκάλης, και το οποίο έθετε το ερώτημα αν σήμερα χρειαζόμαστε το σχολείο. Είναι αλήθεια ότι αν κάποιος ρίξει μια ματιά στο ελληνικό σχολείο, η απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα ήταν ένα σαφές και μεγαλοπρεπέστατο «όχι»: το ελληνικό σχολείο πάσχει και πάσχει δομικά. Η όλη λειτουργία του είναι αναχρονιστική, υποβαθμισμένη, υποταγμένη σε έξωθεν πιέσεις και μουχλιασμένες νοοτροπίες. Στην ουσία, πρόκειται για ένα μηχανισμό επιβολής, τόσο επί των μαθητών, όσο και επί των εκπαιδευτικών, πολλοί εκ των οποίων μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα βλέπουν την όποια φαντασία και δημιουργικότητά τους να «καταπνίγεται» από τις ασφυκτικές πιέσεις των προγραμμάτων, των ωρών, από τη μονολιθικότητα του όλου συστήματος.

Όμως, έχω την αίσθηση ότι οι μαθητές και οι καθηγητές, π.χ. στη Φινλανδία, δε νοιώθουν έτσι. Εδώ και χρόνια, στη Φινλανδία και σε άλλες χώρες, το εκπαιδευτικό σύστημα έχει «ανοίξει», έχει αποκτήσει έναν αληθινά παιδευτικό χαρακτήρα, δεν περιορίζεται στη στείρα μεταφορά γνώσεων, αλλά στοχεύει στην προαγωγή της παραγωγής της ίδιας της γνώσης. Το υπόδειγμα της Φινλανδίας –μιας χώρας με πλήρως δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα- είναι υπαρκτό και μπροστά στα μάτια μας. Κι όμως, εμείς το αγνοούμε επιδεικτικά ή, ακόμα χειρότερα, το χρησιμοποιούμε μόνο αποσπασματικά, για να προβάλλουμε κάποια μέτρα και λειτουργίες του, αποκομμένα, ωστόσο, από το συνολικό πλαίσιο του συστήματος.

Γιατί γίνεται αυτό; Διότι, παρά τις παχιές κουβέντες που κατά καιρούς ακούγονται, η Πολιτεία ΠΟΤΈ δεν θέλησε να παρέμβει ουσιαστικά στο εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας. Κι αυτό, διότι η εκπαίδευση ΚΟΣΤΙΖΕΙ ΠΟΛΥ! Τα ανθρώπινα σχολικά κτίρια, οι σωστές υποδομές, η λειτουργική εισαγωγή των νέων τεχνολογιών στην εκπαιδευτική διαδικασία, οι ενημερωμένες βιβλιοθήκες, το υψηλού επιπέδου διδακτικό προσωπικό, η διαρκής και ουσιαστική επιμόρφωση του προσωπικού αυτού, εν πάσει περιπτώσει, όλα όσα κάνουν ένα σύστημα σύγχρονο και προσαρμοσμένο στο σήμερα κοστίζουν πολύ και –δυστυχώς, για τους μικρόνοες πολιτικούς μας- δεν αποδίδουν αποτελέσματα άμεσα, ώστε νά’χουμε να κοκορευόμαστε στη Βουλή, να, είδατε τι κάναμε εμείς μέσα σε χρόνο θt; Φτιάξαμε την Παιδεία! και να επανεκλεγούμε άνετα…

Αφήστε που, τα πολλά χρήματα που ζητά η εκπαίδευση θα πρέπει να κοπούν από άλλες δαπάνες του Κράτους, δαπάνες που, ενδεχομένως, είναι πολύ πιο «αποδοτικές» για την εκάστοτε κυβέρνηση, αλλά και για συμφέροντα που στηρίζουν το status quo. Αν δείτε σήμερα το ποσοστό του ΑΕΠ που, π.χ. η Φινλανδία δίνει για την εκπαίδευση, θα διαπιστώσετε ότι δεν είναι και τόσο μεγάλο. Όμως, για να φθάσει σε αυτό το σημείο η Φινλανδία, επί μακρόν έδινε ένα τεράστιο ποσοστό του ΑΕΠ της και τώρα περιορίζεται στο να διατηρεί και να βελτιώνει το υψηλό επίπεδο του συστήματος. Εδώ, το «5% για την Παιδεία» κοντεύει να μετατραπεί σε «Άγιο Δισκοπότηρο» που όλοι το αναζητούν, αλλά κανείς δεν κατορθώνει να το αγγίξει.

Βεβαίως, η υποχρηματοδότηση δεν είναι το μόνο πρόβλημα της ελληνικής εκπαίδευσης: η ελλιπής επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, η δημοσιοϋπαλληλική νοοτροπία που διαπερνά όλες τις βαθμίδες και όλες τις εκφάνσεις της, τα απαρχαιωμένα μοντέλα διοίκησης και εκπαιδευτικής διαδικασίας, ο ασφυκτικός έλεγχος του υπουργείου Παιδείας, είναι απλώς μερικά από τα προβλήματα που ταλαιπωρούν και επιβραδύνουν την εκπαίδευση. Δεν μπορούμε να ζητάμε εκτεταμένη χρήση νέων τεχνολογιών, τη στιγμή που λείπουν βασικές προϋποθέσεις για την απλώς εύρυθμη λειτουργία του εκπαιδευτικού συστήματος.

Και, βέβαια, το να προτείνουμε να καταργηθεί το σχολείο, εμένα, τουλάχιστον, μου μοιάζει να κινείται στη λογική «πονάει κεφάλι, κόψει κεφάλι». Το σχολείο μπορεί να αποτελέσει τη σημαντικότερη βάση κοινωνικής και πολιτικής συνειδητοποίησης και ένταξης των παιδιών. Ναι, έχει προβλήματα. Ναι, κάποια από αυτά μοιάζουν «γόρδιοι δεσμοί». Όμως, η πλήρης απαξίωσή του, έχουμε σκεφθεί πού μπορεί να οδηγήσει…;

Advertisements

6 thoughts on “Περί χρησιμότητας του σχολείου…

  1. @anisixos:Thanx, αλλά θα ήθελα και τη γνώμη σου για το τι συμβαίνει και το τι θα μπορύσε να συμβεί, όχι για να έχουμε την ιδανική εκπαίδευση, αλλά για να αντιμετωπιστούν κάποια από τα προβλήματα. Πάντως, ευχαριστώ για την ανάγνωση και το σχόλιο.

  2. Πολύ καλό το κείμενό σου και με βρίσκει απόλυτα σύμφωνο. Απλά να τονίσουμε ότι κανένα εκπαιδευτικό σύστημα δεν οράται ως αρκετό από καμία κοινότητα. Πάντα θεωρείται κατώτερο των κοινωνικών απαιτήσεων ακι όλοι αναζητούν κάτι παραπάνω. Το ελληνικό σχολείο εξυπηρετούσε αρκετά καλά -για τα πολιτικά δεδομένα της εποχής- μία ελληνική στατική κοινωνία με μηδενική τεχνολογική ανάπτυξη. Σήμερα όμως με τόση κοινωνική κινητικότητα -συνήθως προς τα κάτω- και τέτοια ανάπτυξη της επιστήμης, τα σχολείο έπρεπε να εφοδιάζει με γνώσεις γνεικές και προσαρμόσιμες τα παιδιά. Έπρεπε να καλλιεργεί την επιθυμία για αναζήτηση κι έρευνα βάσει των επιθυμιών του παιδιού και να αναπτύξουν νέες δεξιότητες και να καλλιεργήσουν τις υπάρχουσες. Ωστόσο, ούτε το σύστημα θέλει κάτι τέτοιο, ούτε όμως και τους εκπαιδευτικούς δεν εκπαιδεύει για τέτοιες απαιτήσεις, με αποτέλεσμα το πανεπιστήμιο να φαντάζει η μόνη λύση. Πολλά τα αρνητικά και όλα αυτά αναδεικνύουν οι όποιες κινητοποιήσεις. Όποιος δεν τα βλέπει, απλά στρουθοκαμηλίζει.

  3. @ ΔείμοςΕπειδή συμφωνούμε, να προσθέσω δύο πράγματα:α) Το σχολείο, όπως και λίγο-πολύ όλα τα institutions, πάντα βρίσκονται πίσω από τις κοινωνικές εξελίξεις, ιδίως όταν αυτές αφορούν στα μεσαία στρώματα. Απλώς, θεωρώ υπερβολικό να λέγεται ότι επειδή το σχολείο είναι πίσω, να το καταργήσουμε. Θυμίζω ότι οι “προφήτες του κυβερνοπάνκ” William Gibson και Bruce Sterling στις αρχές τις δεκαετίας του ’90 υποστήριζαν ότι πρέπει στις υποβαθμισμένες γειτονιές των ΗΠΑ τα σχολεία να γεμίσουν με υπολογιστές, όχι να καταργηθούν τα σχολεία.β)Το μεγαλύτερο πρόβλημα της ελληνικής εκπαίδευσης νομίζω ότι είναι ότι συνεχίζει να ανταποκρίνεται στη στατικότητα και φόβο της κοινωνίας μπροστά στο καινούργιο.Τέλος, θέλω να σου πω ότι αυτός νομίζω ότι είναι και ο λόγος που ο κόσμος τρομάζει από τις καταλήψεις: μια φοβική και συντηρητική κοινωνία -όπως η ελληνική- με τη μεσαία τάξη της να συμπιέζεται διαρκώς, η άναρθρη αντίδραση των πιτσιρικάδων την τρομοκρατεί και την αγχώνει, διότι θεωρεί ότι αποτελεί σημάδι κίνησης ανατροπής…

  4. “Γυναίκα δες πως ψήλωσε, θέλει άλλη γκαρνταρόμπα, αν πάει έτσι στο σχολειό θα γίνουμε όλοι ρόμπα”Ακόμα επιμένουμε να κάνουμε συγκρίσεις και μάλιστα με Φινλανδία;;; Σαπίζουμε καθολικά, καταλάβετέ το.

  5. @ ανέστηςΧρησιμοποιώ το παράδειγμα της Φινλανδίας, διότι είναι ένα παράδειγμα που πολλοί πολιτικοί έχουν κακομεταχειριστεί στο παρελθόν, παρουσιάζοντας επί μέρους χαρακτηριστικά του, αλλά όχι το σύνολό του, ή τη μεθοδολογία που ακολουθήθηκε για να φθάσει στη σημερινή του μορφή. Συμφωνώ ότι σαπίζουμε ως κοινωνία, όμως, θεωρώ ότι οι καταλήψεις, με όλα τα -πάρα πολλά- στραβά τους δεν είναι σύμπτωμα αυτής της σαπίλας, αλλά μια μορφή αντίδρασης ανθρώπων που αισθάνονται παγιδευμένοι σε ένα σύστημα που δεν τους δίνει τίποτα. Επίσης, θεωρώ ότι, παρά την τραγική παρακμή που βιώνει η ελληνική κοινωνία, αντιδράσεις όπως αυτή, μπορούν να αποτελέσουν νησίδες “αναγέννησης”, έστω κι αν τρομοκρατούν τους ούτως ή άλλως συντηρητικούς συμπολίτες μας. ΟΚ, “πολιτικά απολιθώματα”, όπως το ΚΚΕ, εκμεταλλεύονται τις καταλήψεις. Όμως, ακόμα κι αυτό είναι προτιμότερο από τη “σιγή θανάτου” που επικρατεί αλλού…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s